ĐỒI SÓI HÚ
Tác giả: Nguyễn Quỳnh
Bìa và minh họa: Mai Hoa
NXB Kim đồng
TVE-4u.org
PDF: Cái Lệ
Text & Ebook: Bọ Cạp

1.
GIỮA ĐÀN SÓI
Dũng ngồi trên một tảng đá bên bờ suối, cuốn tiểu thuyết đọc
dở để bên cạnh, trên trang sách có một chùm hoa dẻ, loại hoa
rừng mà Hương Giang rất thích; dùng đánh dấu; hoa đã khô,
nhưng mùi hương vẫn còn thoang thoảng, dìu dịu ngây thơ.
Dũng đã ngừng đọc sách, hai tay bó gối, vẻ mặt đăm chiêu
nhìn dòng nước đang cần mẫn và dào dạt chảy, chở về xuôi
những cành hoa cuối hạ và lá vàng đầu thu. Tâm trạng Dũng
trong giây phút này chẳng khác gì dòng suối, đang trôi theo
những ý nghĩ ngổn ngang chưa dứt. Dũng đang nghĩ đến, nói
cho đúng, nó đang cân nhắc những điều rất hệ trọng mới xảy
đến, như Huyện đội trưởng Văn nói: "Quyết định con đường
tương lai" của nó. Cho đến giờ phút này nó vẫn dùng dằng chưa
quyết. Nó là một thiếu niên thôn quê, miền núi, lại được học
hành đến nơi đến chốn, là học sinh tú tài[1], lại thông minh,
nhanh nhẹn, cuộc sống mới đang mở ra trước mắt nó những
ước mơ rực rỡ rất hiện thực: ở lại quân đội rèn luyện để trở
thành sĩ quan trong tương lai; trở về với mái trường tiếp tục học
tập để trở thành kỹ sư, bác sĩ, luật sư... Ngẫm lại những lời của
Huyện đội trưởng, nó vừa thầm cám ơn lại vừa có chút oán
trách ông. Ôi, giá có anh Bình ở nhà mà trao đổi, mà hỏi ý kiến
anh, hoặc có Hương Giang...

Bỗng có tiếng vỗ nước oàm oạp như ai đó đang tát cá từ ngách
khe cạn vắng lại cắt đứt ý nghĩ của Dũng.
Dũng với tay, gập cuốn tiểu thuyết đang mở trang lại. Tai nó
hướng về phía tiếng nước vẫn đang oàm oạp đều đều như đưa
võng. Ai tát thế nhỉ? Vùng này làm gì có nhà dân?
Dũng đứng lên, định đi tới chỗ người đang tát cá, nhưng một
cảnh tượng lạ kìm chân nó lại. Dưới kia, chỗ khúc suối rộng bên
bờ có cây cổ thụ với những cành khổng lồ vươn ra giữa suối,
một đàn vượn từ đâu vừa kéo tới đang đùa nghịch. Đàn vượn
dồn cả ra cành nằm ngang. Rồi con nọ nắm chân con kia làm
thành một dây xích đen buông xuống mặt suối. Ơ kìa, chúng nó
đang thay nhau uống nước suối trong. Chưa bao giờ Dũng nhìn
thấy một cảnh lạ như vậy.

Dũng há hốc mồm theo dõi cảnh đàn vượn uống nước cho tới
khi cả bầy thú đuôi dài, mình đen, má trắng biến mất mới sực
nhớ tới người tát cá.
Cảnh ồn ào, huyên náo do lũ vượn gây ra biến mất cùng với
đàn vượn, rừng trưa trở lại yên tĩnh. Tiếng vỗ nước vẫn đều đều,
cần mẫn vang lên. Dũng chợt nghĩ, hẳn anh Bình đi công tác đã
về? Chỉ có anh ấy mới chịu khó mò mẫm như thế. Thế mà anh
ấy chẳng đến gọi Dũng. Xưa nay những chuyện câu kéo, săn bẫy
hai anh em vẫn như hình với bóng cơ mà? Đã thế cho giật mình
một phen biết tay.
Dũng lần theo những tán cây rậm lá, đi về phía có tiếng tát
nước. Nó đến bên vũng nước giữa suối cạn, đứng lấp ló trong
tán lá rậm nhìn quanh. Nó bỗng giật thót, sởn cả gai ốc. Quanh
vũng nước chẳng có một ai, chỉ có cái gàu như chiếc mo cau trải
rộng, với hai cái quai buộc vào hai thân cây sát hai bên mép
nước vẫn đung đưa đều đặn, nhịp nhàng như đưa võng, hất
nước lên bờ. Dưới vũng, những con cá to đã phơi lưng lên, đang
bơi vòng quanh.
Chàng thiếu niên can đảm có thừa, xưa nay luôn luôn phản
bác chuyện ma quái, quỷ thần bỗng toát mồ hôi lạnh, cứng cả
lưỡi, co cẳng chạy về Huyện đội. Về gần đến cơ quan Huyện đội
anh chàng mới kêu thất thanh:
– Các chú ơi, các anh ơi, ma... ma tát cá...
Dũng đã chạy xộc vào lán của tiểu đội mà vẫn còn mặt xanh
mày xám. Tiểu đội trưởng vừa ngạc nhiên vừa bảo:

– Nói nhảm gì vậy cậu tú? - Anh vẫn hay đùa Dũng là "cậu tú"
của Huyện đội - Em vẫn không tin chuyện ma quỷ cơ mà?
Dũng đã bình tĩnh trở lại. Nó nói:
– Đúng mà! Chính mắt em trông thấy chỉ có một cái gàu xù xì
mốc thếch buộc vào hai thân cây đang tát nước. Không thấy có
người mà nghe tiếng thở phì phì.
Mấy anh đội viên có mặt trong lán kinh ngạc nhìn Dũng. Tiểu
đội trưởng sực nhớ, bảo:
– Này, ma hay không thì kệ nó với chiếc gàu. Em lên gặp
Huyện đội trưởng ngay. Thủ trưởng cho gọi em.
Thấy Dũng chần chừ, tiểu đội trưởng lại giục:
– Đi nhanh lên! Hình như em có nhiệm vụ khẩn cấp đấy. Chỉ
chỗ cho các anh đến "hôi cá" là được rồi. Đồng ý chưa?
– Chỗ nhánh khe cạn bên suối ấy. Đến đấy các anh sẽ nghe rõ
tiếng tát nước.
Nói xong, Dũng vội vàng đến chỗ Huyện đội trưởng.
– Báo cáo thủ trưởng, liên lạc viên Dũng có mặt!
Huyện đội trưởng Vân cười thân mật:
– Nghỉ! Biết cháu là Dũng rồi, ngồi xuống đây - Ông chỉ chiếc
ghế đối diện bảo Dũng - Ngồi xuống đi. Sao trông cháu hớt hải
thế?
Thủ trưởng định rót nước mời Dũng, nhưng nó đã giành lấy:
– Chú để mặc cháu. Để cháu pha nước mời cho chú.

Dũng nhón một nhúm chè hấp - loại chè lá bánh tẻ hấp chín,
vò phơi khô - cho vào ấm pha nước, rót mời Huyện đội trưởng.
Trong lúc Huyện đội trưởng đang nhấp từng ngụm nước, Dũng
định kể cho ông nghe chuyện nó vừa nhìn thấy ma tát cá.
Nhưng nghĩ thế nào lại thôi.
Đặt chén nước xuống, Huyện đội trưởng ân cần hỏi:
– Thế nào, đã thông chưa? Nhưng cho dù thông hay chưa
thông thì mệnh lệnh vẫn phải chấp hành, đúng không chú lính
trẻ?
Dũng bạo dạn hỏi:
– Chú cho cháu theo đội hành quân trinh sát chứ ạ?
– Không! - Huyện đội trưởng nghiêm nghị - Nhưng không
phải chú mà là cấp trên. Cháu không thể theo đơn vị trinh sát
được. Cấp trên đã quyết định gửi cháu đi học. Cháu sẽ đi học với
chế độ học bổng. Như vậy bố mẹ cháu đỡ phần chu cấp cho
cháu, mà cháu thì có điều kiện học tập, phát huy tài năng của
mình phục vụ cho việc xây dựng đất nước sau này. Cháu còn
năm ngày nữa để chuẩn bị.
Huyện đội trưởng ngừng lời, chăm chú nhìn cậu thiếu niên
liên lạc đang có vẻ buồn rầu, nghĩ ngợi..
Dũng ngẩng lên, mạnh dạn nói:
– Ban chỉ huy kỷ luật cháu? Mà cháu thì... chưa một nhiệm vụ
nào là không hoàn thành... - Dũng thấy tủi thân, rơm rớm nước
mắt.

– Sao cháu lại có ý nghĩ kỳ cục như thế? Trái lại cấp trên tin
cháu, rất tin tưởng vào cháu nữa là đằng khác. Nào, vui lên. Có
thể bây giờ cháu chưa hiểu hết, cháu còn oán chú, nhưng sau
này lớn lên cháu sẽ rõ.- Dừng một lát, ông tiếp - Cháu còn một
nhiệm vụ quan trọng nữa. Sáng mai cháu phải về xã cháu, đưa
bức mật lệnh này cho xã đội trưởng Tín. Sau đó cháu về nhà
thăm và chào bố mẹ trước khi lên đường ra Việt Bắc...
Ông đưa bức mật lệnh cho Dũng, dặn dò nó những điều cần
thiết trong chuyến đi...
Nghe nói được phép về nhà thăm bố mẹ, Dũng quên hết mọi
băn khoăn, thắc mắc; hào hứng, vui vẻ hẳn lên.
Trong lúc Huyện đội trưởng và Dũng đang trò chuyện thì
bỗng bên ngoài có tiếng ồn ào. Tiểu đội trưởng của Dũng cùng
mấy anh đội viên mang vào phòng ban chỉ huy một con trăn to
hơn bắp chân người lớn. Tiểu đội trưởng hồ hởi nói:
– Báo cáo thủ trưởng, em Dũng gặp "ma tát cá", chúng tôi đã
đến tận nơi và tóm cổ nó về đây.
Huyện đội trưởng ngơ ngác chưa hiểu ra chuyện gì. Còn Dũng
thì vừa ngạc nhiên vừa xấu hổ. Tiểu đội trưởng kể lại chuyện
Dũng gặp "ma" cho Huyện đội trưởng nghe. Một anh đội viên
người vùng này nói xen vào:
– Báo cáo thủ trưởng. Con này không phải là trăn đâu ạ. Nó là
một giống rắn hổ. Vùng chúng em gọi nó là rắn tát cá. Chúng nó
khôn lắm ạ! Biết tìm vũng nước có cá, biết vần đất, đá, ngắt cành
con để be bờ tát cá đấy. Biết vũng nước có cá, chúng cuộn đầu và
đuôi vào cây hai bên bờ vũng, còn bụng thì dẹt ra như cái mo

cau làm gàu tát nước. Ai chưa biết mà nom thấy thì tưởng là ma
đấy ạ!
Mọi người nhìn Dũng cười xòa. Huyện đội trưởng vui vẻ nói:
– Hay lắm, ta làm bữa liên hoan tiễn chú Dũng. Các cụ bảo:
"Gặp xà thì đi, gặp quy thì về". Ra đi mà gặp rắn là điềm lành đấy.
- Huyện đội trưởng xiết chặt tay Dũng - Chúc cháu may mắn và
thắng lợi.
Dũng vác chiếc gậy trắm sừng trên vai, còn tờ mật lệnh của
Huyện đội trưởng thì giấu trong người, đếm bước trên con
đường rừng.
Thời tiết đầu thu. Trời vẫn còn nóng bức. Gần trưa Dũng mới
đi hết đoạn đường rừng hiểm trở. Đến vùng núi đất này, thần
kinh Dũng có chút thư giãn hơn. Vừa đi Dũng vừa suy nghĩ
miên man, nhớ về những kỷ niệm cũ. Mùi hương hoa dẻ nồng
nàn, thứ hoa mà Dũng từng hái cho chị em Hương Giang vẫn
phảng phất đâu đây. Dũng nhớ tới những cuộc săn bẫy ở vùng
rừng này cùng với bố, dạo con Sói Lửa, con chó săn đầu đàn của
nhà Dũng chưa trở về rừng. Cũng vùng rừng này, hồi trường
trung học mới tản cư đến, con Sói Lửa đã trở về rừng mà vẫn còn
nhớ chủ, cứu nó và bọn bạn thoát khỏi vòng vây của sói đàn.
Chính lần đó, nhờ con Sói Lửa tình nghĩa, khôn ngoan và dũng
cảm đã làm cho tình bạn giữa Dũng và Hương Giang trở nên gắn
bó hơn. Hương Giang, bây giờ bạn ở đâu? Dũng nhớ tới con sông
quê hương mỗi ngày hai con nước. Con sông đầy kỷ niệm những
ngày ấu thơ giữa Dũng và lũ bạn, giữa Dũng với Hương Giang,
với thằng Kiên trong những ngày trường trung học tản cư về
làng Xoài. Dũng nhớ tới bố mẹ da diết. Vắng các con hẳn bố mẹ

phải ngày ngày ra sông gánh nước, vào rừng kiếm củi. Ôi buổi
giặc giã. Bố Dũng đã nói đúng: "Giặc đến nhà không chỉ đàn bà
mà ông già, bà cả cũng phải đánh".
Thấm thoắt đã hơn một năm rồi kể từ ngày trường rời di nơi
khác, nói cho đúng là, kể từ hôm Dũng chia tay Hương Giang
vào chiều mồng một Tết ấy. Vậy mà tin tức về Hương Giang, về
gia đình cô bé vẫn vắng không. Thế mà từng thề thốt cho dù đi
tới chân trời cuối đất vẫn gửi thư về... Dũng muốn xua đi nỗi
nhớ về cô bạn gái ấy. "Thật vớ vẩn", Dũng mỉm cười tự chế giễu
chính mình. Hương Giang với mình là gì nào? Chỉ là bạn học,
một cô bạn mới quen, chỉ có thế thôi. Biết đâu trong cô bé không
còn một chút ký ức nào về cái làng nhỏ nhoi miền trung du xa
xôi, hẻo lánh này, không còn một chút hình ảnh nào về cậu con
trai vùng núi quê mùa này?
Dũng lại nhớ về làng Xoài của mình sau ngày giặc chiếm. Nhà
nhà đang đề huề, thôn xóm đang sầm uất, giặc đến bỗng chốc xơ
xác, tiêu điều, sẻ đàn tan nghé. Bố mẹ và con cái, anh chị em, bè
bạn... bỗng chốc xa nhau. Cứ nhìn vào nhà Dũng đây cũng đã
thấy xót xa đến tận cõi lòng. Của cải thất tán, vườn tược tiêu
điều, ngay cả đàn chó săn dũng mãnh, những con vật nghĩa tình
nhà Dũng cũng không còn một mống. Vùng rừng sau làng Dũng
bọn giặc thay nhau tuần tra, phục kích, biến những gốc cây, ụ
đất, mô đá thành cái bẫy giết người. Dân làng không dám tự do
vào rừng đã dành, đến cả hươu nai, chó sói, hổ báo cũng tìm
đường lẩn trốn, ít khi lai vãng. Con Sói Lửa của Dũng vốn đã coi
vùng rừng này là lãnh địa của đàn nó, thế mà cũng phải kéo cả
đàn rút hẳn vào rừng sâu. Giờ này không biết nó lẩn quất ở đâu?

Một vùng sáng mở ra trước mắt Dũng. Có nhiều tiếng "rần
rật" như tiếng chim ăn đất vỗ cánh bay vùng lên. Dũng chui
nhanh vào một bụi sồi rậm lá, đưa mắt nhìn quanh. Trên bãi cỏ
rộng, một đàn gà rừng, đang vừa nhặt hạt, vừa dáo dác nhìn vào
bìa rừng. Một mùi khét nồng xộc vào mũi Dũng, mùi nước đái
cáo. Dũng nhìn dọc theo dãy cây thấp. Một đàn sói lửa[2] đang bò
lết sau các bụi cây, mắt hau háu nhìn đàn gà rừng. Đàn sói lửa
chắc đang hám mồi, không để ý đến Dũng. Có một con đang bò
mỗi lúc một gần chỗ Dũng ngồi. Con chó sói đã lết tới gần đến
mức Dũng có thể thò tay ra nắm được đuôi. Dũng bỗng ngứa tay,
máu săn bắn nổi lên, khẽ giơ cao chiếc gậy trâm sừng, nhằm đầu
con sói, giáng một đòn. Chiếc gậy vướng phải cành sồi trên đầu
Dũng nên chỉ rơi trúng vào lưng con sói. Con thú dữ giật mình,
nhảy tạt sang một bên sủa gay gắt. Đàn gà rừng vỗ cánh bay
loạn xạ. Lũ sói lửa không rõ vì bị trêu tức, hay vì tiếc mồi, nhất
loạt cất mõm lên trời, rú điên loạn. Chúng nhận ra Dũng trong
bụi cây, con nào con nấy nhe hết răng nanh ra, xán vào.
Dũng múa gậy, nhảy ra bãi quang. Thật không có cái dại nào
giống cái dại nào. Bây giờ có hối cũng vô ích. Hốt hoảng, sợ hãi là
cầm chắc cái chết. Dũng lấy hết can đảm, cất tiếng đuổi thú và
giơ cao chiếc gậy, chực sẵn, chờ con sói nào liều mạng xông vào
trước sẽ cho nó bể sọ. Có chết thì cũng phải cho vài con bỏ mạng.
Đàn sói lửa dàn thành một vòng tròn, vây lấy Dũng. Dũng
đếm được năm con tất cả. Dàn thú răng nanh này, vẫn sủa gay
gắt, nhưng ngập ngừng, không dám xán vào gần, hình như
chúng còn chờ con đầu đàn.

Dũng và đàn sói năm con đang găm nhau thì bỗng một tiếng
sủa như phát ra từ trong chum. Tiếng sủa ấy Dũng nghe quen
quen như từng cất lên đâu đó lâu rồi. Một con sói đực rất to, ló ra
khỏi bụi cây. Dũng đang bàng hoàng thì con sói đầu đàn đã xé
vòng vây sói xộc tới. Con sói đầu đàn vẫy đuôi, rên ư ử khe khẽ.
Dũng đã nhận ra con Sói Lửa, con chó săn đầu đàn. Nó vội vứt
gậy xuống đất, gọi trìu mến:
– Sói Lửa, êu, êu, êu!
Đúng là con Sói Lửa của Dũng. Thì ra nó lại đã dẫn đàn quay
về vùng rừng quê hương của nó. Con Sói Lửa mừng rõ chạy
quanh, vạch ra một vòng tròn vô hình, rồi đến quấn quýt bên
chân chủ. Lũ sói đàn chạy bên ngoài vòng tròn vô hình mà con
Sói Lửa đã vạch ra một lúc, rồi kéo nhau vào lấp ló trong các tán
lá rậm. Bây giờ trong lũ sói đàn mới nhớ ra, mỗi lần gặp con
người này, đầu lĩnh của chúng đều quấn quýt như thế.
Dũng ngồi xuống, tì vai vào cổ, tì cằm lên tấm lưng mượt
lông của con Sói Lửa, nói khe khẽ, giọng đầy xúc động:
– Ôi, bạn thân mến! Lại được gặp nhau!
Âu yếm con Sói Lửa một lúc, Dũng dỡ cơm nắm ra cùng ăn
với người bạn rừng. Ăn uống no nê, Dũng ngả lưng xuống bãi cỏ,
dưới bóng cây, thảnh thơi nhìn tán rừng. Con Sói Lửa nằm
xuống bên cạnh chủ, đầu quay về phía bìa rừng canh chừng. Gió
rừng nhè nhẹ thổi, kéo Dũng vào giấc ngủ say.
Dũng hốt hoảng vùng dậy, ra chỗ nắng so bóng. May quá, trời
mới xế chiều. Con Sói Lửa vẫn trung thành ngồi bên cạnh. Dũng
ôm con Sói Lửa, âu yếm:

– Thôi, tạm biệt nhé! Về với đàn kẻo chúng đợi. Tớ lại lên
đường đây!
Dũng nhặt một hòn đá ném vào bụi rậm cất tiếng:
– Huày! Huày! Huày! Con Sói Lửa nhìn Dũng như dò hỏi. Nó phóng đến chỗ Dũng
vừa ném đá. Dũng yên trí tưởng con Sói Lửa đã trở lại với đàn,
cầm gậy tiếp tục cuộc hành trình. Nào ngờ con Sói Lửa lại chạy
lên trước, vừa chạy, mũi vừa ra sát mặt đường như thể đánh hơi.
Con chó sói khôn thật. Dũng chợt hiểu, nó dò đường xem có gì
nguy hiểm đối với chủ không đây. Con Sói Lửa quay đầu nhìn
Dũng, đuôi vẫy vẫy nhè nhẹ như thể bảo: "Đi thôi cậu chủ,
không có gì lo ngại đâu"
Dũng yên tâm đi theo con Sói Lửa. Gần hết con dốc, sắp ra
đến bìa rừng, bỗng con chó sói dừng lại, hai chân sau hất hất
đất, chun mõm gừ khe khẽ.
Có gì nguy hiểm đây! Dũng phỏng đoán như vậy và né vào
bên đường, chui vào một đám cây rậm, nhìn hai bên đường dò
xét.
Con Sói Lửa lặng lẽ rẽ vào rìa đường, lần theo từng gốc cây
mất hút.
Dũng quan sát bốn bề rừng, nhưng chẳng thấy gì, ngồi nán
lại chờ con Sói Lửa, mãi chẳng thấy con chó sói quay lại. Có lẽ
ông bạn rừng quay về với đàn rồi? Hẳn cậu chàng đánh hơi thấy
rừng đang có thú dữ. Dũng đang đắn đo không biết nên đi tiếp
hay chờ con Sói Lửa một lúc nữa, thì bỗng nghe có tiếng kêu "ối"
cùng với tiếng hô hoán:

– Sói, chó sói...
Cùng với tiếng người hô hoán là hàng loạt tiếng súng nổ ran.
Nguy cho con Sói Lửa rồi. Một nỗi đau nhói lên trong lòng Dũng.
Người bạn rừng sa vào ổ phục kích của giặc rồi! Dũng đưa tay áo
lên lau giọt nước mắt tự nhiên trào ra.
Có bóng con vật gì màu lửa thấp thoáng trong các tán lá đi về
phía Dũng. Lại một mối nguy hiểm gì nữa đây? Dũng lại cầm
chắc lấy chiếc gậy. Con vật màu vàng lửa đã ló ra khỏi tán lá.
Dũng suýt reo lên. Con Sói Lửa! Con sói mừng rõ chạy xộc đến
bên Dũng.

2.

Ổ PHỤC KÍCH
Chuyện gì đã xảy ra với con Sói Lửa? Tiếng kêu "ôi" và tiếng
hô hoán kia là những ai. Cả hàng loạt tiếng tiểu liên nổ nữa? Câu
chuyện phải kể lộn lại từ đầu.
Sáng hôm ấy, một trung đội giặc tuần tra dọc bìa rừng. Cũng
sáng hôm ấy, đàn của Sói Lửa sáu con, sau mấy tháng lang
thang kiếm mồi từ những khu rừng xa xôi, như thể thiên nhiên
mách bảo: mùa đôi lứa đã đến, chúng kéo nhau về vùng rừng
quê hương. Con Sói Lửa nhớ tới con Khoang, con chó cái cùng
đàn, bạn đời của nó, khi nó còn có mặt trong đàn chó săn nhà
Dũng. Kéo cả đàn ra sát bìa rừng nó vừa trông chừng cho sói đàn
kiếm mồi, vừa ngóng về làng. Nhờ cái mũi thính hơi, nó nhận ra
con Khoang cách đấy chẳng bao xa. Nó chờ cho đêm xuống để về
với người bạn đời đã lâu ngày không gặp.
Bấy giờ đàn của Sói Lửa bám quanh một đàn công đang múa
lượn giữa một bãi quang. Ngay lúc các chú công xòe đuôi, rúc
đầu vào cánh, giờ phút mà lũ chim yêu nghệ thuật này mất
cảnh giác nhất, lũ sói sắp sửa nhảy vào vồ, thì hàng tràng tiểu
liên rổ ran. Bọn địch tuần tra bắn thị uy. Đàn công bay vụt lên
cành cao. Lũ sói đàn chạy bán xới vào rừng rậm. Riêng con Sói
Lửa không hốt hoảng. Vốn từ thế giới loài người trở về rừng, nó

đoán hẳn đây là trò chơi ngông cuồng của con người. Nhưng
vốn bản năng cảnh giác bẩm sinh, nó chui vào một bụi cây tán
rậm, nằm như dán xuống đất, dõi nhìn lũ người đang sục sạo.
Nó nằm yên như chết một lúc lâu. Khi bọn giặc bỏ đi xa, nó thận
trọng, rón rén chui ra khỏi bụi rậm, đến từng thân cây bị đạn xé
toạc đang chảy nhựa, ngửi hít từng vết xước. Nó hếch mũi lên
trời ngửi hít bầu không khí sặc mùi thuốc súng. Nó nhận ra mùi
khét lẹt của thuốc đạn mà có lần nó suýt bỏ mạng, nhờ ông chủ
chạy chữa mới khỏi. Bất giác nó ngồi xuống, liếm vết sẹo cũ bị
đạn bắn bên hông. Nó đứng lên, thận trọng đi dọc bìa rừng một
đoạn. Nó nhận ra cách chỗ nó đứng khá xa, dọc theo con đường
mọi ngày săn mồi nó thường chạy qua, có nhiều người nằm ngồi
bất động. Nó lắc đầu như thể bị ong đốt. Nó ngồi xuống, cất
mõm lên trời tru một tiếng dài, báo cho sói đàn biết cần tránh
xa nơi hiểm họa đang rình rập. Rồi nó cất bước chạy nhanh về
với sói đàn đang rình gà rừng trên bãi cỏ. Cũng chính lúc ấy,
Dũng đang nấp trong bụi sồi rậm lá, mắt theo dõi đàn sói đang
lết tới mỗi lúc một gần.
Trung đội địch sau một hồi sục sạo, bắn thị uy chán, đã lần
lượt rút về bốt. Tiểu đội có nhiệm vụ phục kích rải dọc hai bên
đường. Mỗi tên giặc tìm một mô đất, ụ mối... có bụi cây che
khuất, súng lên đạn, nằm bất động. Tiếng con Sói Lửa rú làm
chúng kinh hoàng, nhốn nháo. Viên tiểu đội trưởng quát:
– Đứa nào ở đâu nằm yên đấy. Chó sói kêu từ xa. Nhốn nháo lộ
bí mật tao bắn bể sọ.
Bọn giặc lại nằm xuống chờ đợi. Thời gian trôi nhanh. Những
phút căng thẳng qua đi, cơn mỏi mệt ập lên bọn phục kích. Có

đứa nằm mặt áp lên vòng tay khoanh tròn, ngủ thiêm thiếp.
Ngay lúc ấy, con Sói Lửa đang lần theo từng thân cây, bò bằng
cùi chân, rất nhẹ nhàng, đến một tên giặc đang ngủ mơ màng.
Bất thình lình nó nhảy vọt tới, chồm lên, táp vào hông tên này.
Tên giặc hoàng hốt, giật nảy, kêu "ối" một tiếng và làm nổ một
băng đạn.
Mấy tên giặc nằm cách đó không xa, châu nòng súng về phía
con Sói Lửa, nhưng sợ trúng phải đồng đội, không đứa nào dám
bắn. Cả lũ cùng lúc kêu: "Sói, chó sói" hốt hoảng.
Con Sói Lửa chưa bao giờ cắn chết người, lần này cũng vậy, nó
giận dữ day day mấy cái có ý cảnh cáo. Nó nhằm một thân cây to
ngay cạnh, nhảy vật sang, nấp vào phía sau. Rồi cứ thế, lần theo
thân cây to, nó biến mất, tìm đường về với Dũng.
Bọn lính nhốn nháo bắn vài loạt đạn, rồi khiêng tên bị chó sói
cắn về bốt. Cuộc phục kích tan vỡ.
Bây giờ Dũng đang ngồi dưới tán cây, nóng lòng chờ đợi con
Sói Lửa...
Con Sói Lửa ngồi với Dũng một lúc rồi lại ra đường mòn, vừa
thận trọng đánh hơi, vừa lăm xăm chạy lên trước, dò tìm những
hiểm họa đang rình rập hai bên đường. Hễ có gì khả nghi, nó
dừng lại báo cho Dũng. Cứ thế nó dẫn đường cho Dũng ra tận bìa
rừng. Dũng dừng lại trìu mến từ biệt con Sói Lửa.
Một đám trẻ nghễu nghện trên lưng trâu, đang dồn trâu bò về
làng. Bọn trẻ nhận ra Dũng, tíu tít vẫy gọi. Dũng nhảy lên lưng
một con trâu, lẩn vào đám bạn, cùng chúng về làng.

Gần bốt gác, một đám đông dân làng cùng bọn lính bốt đang
bàn tán chuyện gì đó. Hẳn là chuyện tên lính bị sói cắn. Đàn chó
của lính bốt đã được thả ra để nhận hơi người qua lại. Chỉ có một
con, chắc vừa bắt về, buộc ở cái cọc gần cửa bốt. Dũng nhận ra
đó là con chó Khoang của mình. Dũng đang lo lắng sợ đàn chó
canh cổng nhận ra hơi lạ. Nhưng may thay, cả đàn chó lại hướng
về phía rừng, lông gáy dựng ngược lên, sủa điên loạn. Con bécgiê sủa lên một tiếng dữ dội, rồi lao đi. Con Khoang nhảy vọt ra
làm gãy ngang chiếc vòng tròng cổ, rồi phóng theo con béc-giê.
Mọi người nhìn về phía rừng. Ở đấy, dưới ánh nắng chiều, con
Sói Lửa ngồi chồm chỗm trên chóp một ngôi mộ cao, nhìn về bốt
lính, nói đúng hơn, nó nhìn về phía con Khoang.
Bọn lính đã nhận ra con sói trên chóp ngôi mộ. Không, không
phải chỉ có một con, còn có năm con sói đàn ngồi trên nền mộ.
Bọn lính hốt hoảng, gọi huyên náo:
– Sói về làng anh em ơi...
– Sói đàn làng nước ơi... Con béc-giê đã đến gần ngôi mộ cao. Con Sói Lửa nhảy xuống
khỏi chóp ngôi mộ. Nó lao vào con béc-giê. Tiếng người hò hét,
tiếng chó cắn nhau vang lên. Bọn lính bốt như sực nhớ. Chúng
hò nhau, lên đạn rôm rốp, lao về phía đàn sói.
Thật là dịp may hiếm có. Dũng nhanh chóng vượt qua bốt
giặc. Nhưng rồi nó đứng sững lại vì những tiếng súng nổ cùng
tiếng chó kêu ăng ẳng.

3.

TÊN TÙ BINH
Đưa lệnh của Huyện đội cho Xã đội du kích trót lọt, Dũng ghé
về nhà thăm bố mẹ.
Sáng hôm sau Dũng theo người đi chợ qua khỏi bốt gác. Vừa
đi Dũng vừa bồi hồi lo lắng nghĩ đến số phận của con Sói Lửa.
Nhưng rồi câu chuyện chắp vá của các bà đi chợ kể với nhau làm
nó yên tâm:
– Con Sói Lửa ấy khôn lắm.
– Nó về rừng dễ gần đến hai năm rồi còn gì?
– Thế mà nó còn nhớ làng, nhớ chủ đấy. Năm ngoái nó chả đã
cứu con bé tản cư khỏi chết đuối là gì?
– Cứu con bé nào? Con Hương Giang, con gái bà giáo Nhân ấy
à?
– Nó cũng biết phân biệt bạn thù đấy. Nó cắn chết tươi con
béc-giê của lính bốt.
– Chuyện, đuổi theo nó thì nó cắn chứ bạn thù gì.
– Không biết lính bốt bắn có trúng nó không?
– Trúng thì đã không mất một tên lính.
– Nó cắn chết cả tên lính à?

– Nghe nói mất tích. Mất cả con chó Khoang nữa, con chó cái
vẫn buộc ở cái cọc trước cửa bốt ấy mà.
Dũng tạm biệt những người đi chợ, rẽ vào đường rừng. Đang
rảo bước ở đoạn đường mà hôm qua bọn địch phục kích thì
Dũng nghe có tiếng người gọi:
– Dũng ơi, cháu có thư.
Thôi chết, lại rơi vào ổ phục kích rồi! Dũng giật thót, nhưng
trấn tĩnh lại ngay. Nó lẩn nhanh vào một gốc cây, phòng nếu là
địch thì luồn ngay vào rừng.
Một người bị trói lỏng cả chân lẫn tay, từ bên ven đường bước
ra, theo sau gã đàn ông bị trói là một người cắp một khẩu súng,
lưỡi lê tuốt trần.
Dũng nhận ra đó là ông Nghĩa, em họ của bố mình.
- Chú đây mà.- Ông Nghĩa nói và trao cho Dũng một mảnh
giấy - Thư của chú Tín gửi cho cháu đây.
Dũng nhận mảnh giấy, đọc nhanh:
"Cháu Dũng, cháu dẫn chú Nghĩa đưa tên tù binh lên chiến khu.
Chúc hai chú cháu thắng lợi. Chú Tín".
Nhét mảnh giấy vào túi, Dũng tươi cười nói:
– Tưởng gì, vậy mà chú Tín cũng viết thư, cứ như là bảo lãnh
ấy. Chú là chú Nghĩa, em họ bố cháu.
Ông Nghĩa nói vui:
– Tao có cãi là không phải em họ bố mày đâu. Cái thằng mất
cảnh giác. Thế ngộ nhỡ tao theo Tây, vờ làm du kích để lọt vào

chiến khu thì sao?
Dũng cãi:
– Họ mình thì theo Tây thế nào được.
Ông Nghĩa cười:
– Lại chủ quan rồi. Thời buổi này biết đâu mà lường.
Dũng chỉ vào con đường trước mặt, nói với tên tù binh:
– Cứ theo con đường mòn mà đi.
Tên tù binh tóc đã hoa râm lầm lũi đi trước, cách hai chú
cháu Dũng hơn một tầm đòn gánh. Vừa đi, ông Nghĩa vừa kể
cho Dũng nghe đủ thứ chuyện, rồi đến chuyện tên tù binh...
Tổ du kích, năm người, có nhiệm vụ bám sát đồn giặc, tìm
cách bắt sống bằng được gã lính già trong bốt có tên là Nhân,
mới chuyển đến. Chiều qua nghe tiếng súng nổ ở gần bìa rừng,
ngõ có bộ đội, cán bộ... đi công tác lẻ sa vào ổ phục kích, tổ du
kích luồn rừng tới nơi. Bấy giờ lính bốt đang rượt theo con Sói
Lửa. Con Sói Lửa và con Khoang cùng sóng đôi đã vào sâu trong
rừng. Ba tên giặc đuổi theo hai con chó một đoạn. Hai tên dừng
lại gọi tên thứ ba đang luồn sâu vào rừng theo hướng hai con
chó vừa chạy. Một tên cất tiếng gọi, giọng lính tráng:
– Ê Nhân già, quay lại kẻo du kích tóm cổ bây giờ!
Tên Nhân vừa tiến sâu thêm, vừa nói với lại:
– Càng tốt. Tao đang định tìm du kích đây.
Lúc này tổ du kích của ông Nghĩa đang bám sát ba tên giặc.
Nghe tên kia gọi tên thứ ba này là Nhân già, họ mừng rơn. Dịp

may để thực hiện nhiệm vụ cấp trên giao thật có một không hai.
Ông Nghĩa ra hiệu cho đồng đội bỏ hai tên kia, bám chặt tên
Nhân.
Con Sói Lửa và con Khoang đã chạy được khá xa, cùng dừng
lại sau một bụi rậm. Nhân cũng dừng lại. Trong lúc con Sói Lửa
âu yếm cô bạn đời lâu ngày mong đợi thì Nhân dựa lưng vào
một thân cây. Gã đang dáo dác nhìn về phía trước thì ông Nghĩa
và bốn du kích đã đến gần mà vẫn không hay biết. Ông Nghĩa
lao tới, nắm lấy hai tay gã, bẻ quặt ra sau lưng. Nhân cố sức giãy
giụa, hai tay cố giữ chặt lấy khẩu súng, lắp bắp không nên lời:
– T…..ô..i. muốn...h...ấy...
– Im mồm! - Ông Nghĩa quát. - Chống cự là chết!
Tên Nhân nhìn quanh, thấy bốn du kích khác, đại đao sáng
loáng đang hoa lên thì hồn xiêu phách lạc.
Ông Nghĩa chỉ biết có thế. Thế là nhiệm vụ nặng nề đã hoàn
thành.
Thực ra tù binh Nhân bám theo hai con chó không phải vì
ham mê săn bắn, mà cốt là để đánh lừa đồng đội mà thôi. Chính
gã đã có ý định bỏ trốn trại lính từ lâu, hôm nay mới có cơ hội
thực hiện.
Nhân vốn thuộc dòng dõi hoàng tộc, họ Tôn Thất, Tôn Thất
Nhân. Gã vốn là giáo viên tiểu học dưới chế độ cũ. Cách mạng
thành công, trường tiểu học chưa có điều kiện mở lại, gã về nhà
tham gia dạy bình dân học vụ ban đêm, sống nhờ vào gánh
hàng xén của vợ cùng mấy sào ruộng cho cày rẽ. Gã có hai cô con
gái sinh đôi, cực kỳ xinh đẹp đang học lớp đệ tứ Trường trung

học tỉnh, trường tạm đóng cửa nên cũng trở về làng, giúp mẹ
chạy chợ.
Kháng chiến toàn quốc bùng nổ, xã Cao Lãnh của Nhân, một
xã đông bắc thì giáp biển, tây nam thì giáp rừng, một địa bàn
mà giặc có thể đổ bộ chiếm giữ. Cấp trên có lệnh toàn xã triệt để
tản cư. Trong xã thanh niên trai tráng, người thì tòng quân,
người tham gia công tác khác: rời làng ra chiến khu, hoặc tản ra
các làng lân cận lập đội du kích bí mật. Hầu hết trẻ em, đàn bà,
con gái tản cư hết. Có tin Trường trung học mỏ lại ở vùng chiến
khu, Tôn Thất Nhân gom góp vốn liếng cho vợ và hai con gái
yêu tản cư ra vùng tự do. Còn gã, nặng nợ với mồ mả cha ông,
hương khói tổ tiên, cùng sự trói buộc của ngôi nhà, mảnh vườn,
thửa ruộng. Và lại, gã nghĩ: dù sao thì cũng đã hai thứ tóc trên
đầu, thời nào mà chẳng "kính lão đắc thọ". Lại nữa, dù sao gã
cũng là trí thức, là công chức cũ, là dòng dõi Tôn Thất, lũ giặc có
tới thì "vuốt mặt cũng phải nể mũi". Nghĩ thế, gã quyết định ở
lại.
Giặc chiếm xã Cao Lãnh. Mọi dự tính của Tôn Thất Nhân đảo
lộn hết. Những người còn lại trong xã không phân biệt đẳng cấp,
giàu nghèo, già trẻ, đều phải nai lưng ra phục dịch: rào làng, xây
đồn bốt... Những ai còn khỏe mạnh đều bị sung vào lính, trong
số đó có Nhân.
Bước đường chinh chiến run rủi thế nào lại đưa Nhân đến
làng Xoài, làng vợ con Nhân từng tản cư. Và éo le thay, hôm nay
gã lại chạm trán với Dũng, ân nhân của Hương Giang, con gái
gã.

Nhưng những nỗi éo le này, trong số ba người có mặt trên con
đường rừng hôm nay không hề một ai hay biết. Có thể đấng bí
ẩn nào đấy sắp xếp các tình tiết của câu chuyện giờ này đang
mỉm cười. Còn tù binh Nhân vẫn lầm lũi đếm bước, lòng nặng
trĩu lo buồn. Và hai chú cháu Dũng đang vui miệng kể sang
những chuyện khác.
Đang mải nói chuyện, bỗng ông Nghĩa nhảy cẫng lên:
– Con rắn. Rắn cạp nong.
Biết ông Nghĩa bị rắn cạp nong cắn, bất giác tù binh Nhân
dừng chân, quay nhìn. "Hừ, hắn lợi dụng cơ hội để thoát thân
đây", ông Nghĩa thoáng nghĩ, ông quát:
– Đứng im, nhúc nhích tao bắn chết - ông nói với Dũng. - Cắt
dây kia buộc chặt ngón chân lại cho chú.
Ông Nghĩa vẫn lăm lăm chĩa mũi súng về phía Nhân. Nhân
hiểu rằng trong tình trạng căng thẳng này bất cứ một cử chỉ hay
lời nói nào sơ suất cũng rất có thể khiến gã bị ăn đạn. Gã đau
khổ đứng lặng im, nhìn Dũng lúng túng sơ cứu vết rắn cắn cho
ông Nghĩa.
Dũng lúng túng không phải vì vụng về mà vì nỗi lo lắng ập
đến quá đột ngột. Vốn con của một thầy lang nổi tiếng trong
vùng, nó biết rất rõ mối nguy hiểm của vết thương này. Nó cũng
biết một vài loại lá chữa rắn cắn. Nhưng bây giờ không thể bỏ
mặc ông Nghĩa ở lại đây với tên tù binh để đi kiếm thứ lá thuốc
hiếm này. Nó ghé miệng hút máu độc ở vết thương ra, rồi buộc
chặt ngón chân cái, sau chỗ rắn cắn cho ông Nghĩa. Nó bảo:

– Chú nên quay về ngay gặp bố cháu. Ông Nghĩa quát bảo tù
binh Nhân.
– Tù binh Nhân, áp mặt vào gốc cây.
Tù binh Nhân ngỡ bị hành hình, sợ hãi van lạy:
– Cắn rơm, cắn cỏ lạy ông đừng giết con mà oan cho con.
– Im mồm, không nhiều lời. Úp mặt vào gốc cây kia thì sống.
Tù binh Nhân dành ngoan ngoãn làm theo lời ông Nghĩa.
Ông Nghĩa trói giật cánh khuỷu hai tay tù binh Nhân thật chặt.
Ông rút chiếc khăn lau ra, bảo gã:
– Há mồm ra.
Tù binh Nhân lại van lạy lần nữa, nhưng vô ích, đành há
mồm ra. Nhét chặt chiếc khăn vào mồm tù binh Nhân, ông
Nghĩa nói với Dũng:
– Cháu có nhiệm vụ giải anh ta về chiến khu. Cứ yên tâm, chú
sẽ cho người đến với cháu. Bao giờ đi xa đồn giặc, cháu lôi cái
khăn ra cho anh ta. Nếu tù binh Nhân chống lại, cháu có quyền
dùng súng. Này súng đây.
Trao súng cho Dũng, ông Nghĩa còn dặn nó vài câu. Những
câu nói sau cùng của ông Nghĩa giọng nghe đã rền rền như
người buồn ngủ.
Dũng nhận khẩu súng, ái ngại nhìn ông Nghĩa rồi bảo:
– Xin chú đừng băn khoăn, cháu sẽ làm tròn nhiệm vụ.
Nhưng ông Nghĩa vẫn còn ngập ngừng, chưa chịu trở gót. Để
cho ông Nghĩa thật sự yên tâm và cũng là có ý cảnh cáo trước

tên tù binh, Dũng nhìn con vẹt đất đậu trên ngọn cây ràng ràng,
cách chừng trăm mét, nom như một giọt mực, bảo:
– Chú đã trao súng vào tay cháu thì đừng lo. Nếu chú cho
phép, cháu sẽ bắn rơi con vẹt đất kia. Ông Nghĩa đồng ý:
– Đồng ý, cháu thử xem!
Dũng nâng súng lên, tì hờ nòng vào một cành cây, nhằm "giọt
mực" xiết cò. Trên ngọn cây ràng ràng, con vẹt đất im tiếng,
chớp cánh rồi lộn cổ xuống. Không rõ vì tiếng súng nổ hay vì
thấy thằng nhóc nọ bắn quá giỏi mà bất chợt tên tù binh giật
mình. Dũng trao lại súng cho ông Nghĩa - không nhận ra vẻ mặt
ông Nghĩa đang lo lắng vì mất cảnh giác đã cho nó nổ súng Dũng phân bua:
– Chú cầm hộ cháu. Cháu bắn vào mỏ.
Dũng chạy đến gốc cây, rồi quay về ngay với con vẹt đất trên
tay. Con vẹt đất vẫn nguyên vẹn, chỉ có chiếc mỏ bay mất, vì
viên đạn đã tiện cụt. Mặc dù cơn đau đã buốt tận óc, ông Nghĩa
cũng cố thốt lên.
– Giỏi quá! Cháu phải đi nhanh khỏi đây. Chúc cháu thắng lợi.
Ông Nghĩa chia tay Dũng. Dũng bùi ngùi nhìn theo người chú
họ cho đến khi bóng ông khuất sau đoạn đường ngoặt mới bảo
tên tù binh:
– Nào, lên đường. Hãy cố gắng đừng để buộc phải xảy ra
chuyện đáng tiếc. Nhanh lên!
Tù binh Nhân lại khẽ rùng mình, đầu cúi gục, im lặng cất
bước.

4.

TIẾNG HỔ GẦM
Nắng chiều thu bắt đầu chiếu chếch xuống vai ran rát. Tù
bin...